Sezon 2021? Jak osiągnąć większy zysk w przyszłym roku!

Tempo obiegu kapitału w rolnictwie jest wolniejsze niż w innych działach gospodarki, ponieważ trwa on od kilku miesięcy (zboża i inne rośliny jare) do kilku lat (sady, rośliny, które zaczynają plonować po kilku latach, czy bydło mięsne). Dodatkowo, produkcja rolna cechuje się dużą kapitałochłonnością. W produkcji roślinnej stosuje się drogie maszyny, które wykorzystywane są sezonowo. Szczyt kosztów występuje w porze siewów (jesień i wczesna wiosna), a przychód ze sprzedanych produktów rolnicy otrzymują dopiero po zbiorach (sierpień-listopad). Zmusza to rolników do wstrzymywania środków pieniężnych na zakup środków do momentu zapotrzebowania na nie.

„Dobry plan to połowa sukcesu” – chociaż planowanie sezonu, zabiegów i produktów może wydawać się bezcelowe, jest naprawdę ważne. Poszczególne działania z pewnością ulegną zmianie, ale posiadanie planu wpływa na podejmowanie bardziej rentownych decyzji. Poza tym, im więcej rzeczy rolnicy planują poza sezonem, tym więcej mogą zrobić w sezonie.

Po pierwsze zaplanuj budżet!

Główne decyzje w gospodarstwie podejmowane są na podstawie analizy minionego sezonu i na tej podstawie tworzony jest plan budżetu. W rolnictwie budżet powinien obejmować okres przypadający na pełen cykl zbiorów, czyli jeden rok. Powinien uwzględniać wszystkie wpływy finansowe i wydatki – od planowanych kosztów po planowane dochody.

Plan budżetu jest planem finansowym dla firmy w określonym przedziale czasowym. Osobą odpowiedzialną za budżet jest właściciel firmy, któremu może pomóc w jego tworzeniu dyrektor generalny, dyrektor finansowy i różni specjaliści (agronom, szef działu napraw itp.). W produkcji roślinnej idealny budżet opiera się na pełnym cyklu zbiorów, ponieważ obejmuje czas od momentu zasiewu pierwszych roślin aż do ich zbioru, zazwyczaj jest to okres jednego roku.

Opracowanie budżetu pokazuje, czy najbliższy rok zbiorów ma szansę być opłacalnym czy nie. To zdecydowanie pomaga w dostosowaniu planu upraw do osiągnięcia przyjętego rezultatu prac i długoterminowej stabilności.

Szczegółowy budżet daje większą kontrolę nad sytuacją finansową gospodarstwa, a także pozwala śledzić postępy w trakcie sezonu. Planowaniu zasobów przyświecać musi konkretny cel, jakim jest osiągnięcie najwyższej wydajności – od nasion i materiałów, po koszty związane z siłą roboczą i innymi zobowiązaniami finansowymi.

Koszty często są powiązane z planowanymi uprawami i zabiegami agrotechnicznymi – przykładowo, gdy plan upraw jest już gotowy, gospodarz posiada jasną informację, ile nasion będzie potrzebnych lub jaki nawóz może pomóc osiągnąć planowany plon. Na tej podstawie może oszacować i obliczyć realne koszty dla gospodarstwa.

Idąc o krok dalej, mnożąc planowany plon przez oczekiwaną cenę zboża (lub cenę stałą), można uzyskać planowane przychody. Inną możliwością jest prognozowanie efektów różnych pozycji planu finansowego jeszcze przed rozpoczęciem sezonu, dzięki czemu już w trakcie sezonu rolnik jest lepiej przygotowany na różne warianty i podejmuje lepsze decyzje.

Jak zmaksymalizować dochód?

Przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego każdy rolnik stara się maksymalizować sumę uzyskanego dochodu. Może to zrobić poprzez:

  • poprawę efektywności technicznej wytwarzania np. poprzez zmniejszenie ilości stosowanych nawozów mineralnych – prowadzi to ostatecznie do zmniejszenia jednostkowych kosztów produkcji.

  • wzrost skali produkcji – ograniczone jest to przez zasoby gospodarstwa oraz warunki zewnętrzne.

  • wzrost cen zbytu – ta wyznaczana jest przez sytuację rynkową i indywidualny rolnik ma ograniczone możliwości,

  • uzyskiwanie niższych cen środków produkcji – w tym przypadku możliwości rolnika także są ograniczone. Warto jednak wziąć pod uwagę kupno środków już w okresie zimowym, ponieważ wówczas osiągają one niższe ceny.

Największe możliwości powiększenia zysku w przedsiębiorstwach upatruje się w obniżeniu kosztów, ponieważ to właśnie na nie przedsiębiorca ma największy wpływ.

Transport

Przedsiębiorstwa rolne to tzw. małe przedsiębiorstwa transportowe, ponieważ prace transportowe stanowią do 30% wszystkich prac w gospodarstwach. Składają się na nie: częste dojazdy do pól, transport nasion oraz nawozów, zwóz płodów rolnych, przemieszczanie produktów na terenie gospodarstwa, zakup środków do produkcji i sprzedaż produktów z wykorzystaniem własnego transportu.

Duże koszty i straty powodują przejazdy jałowe – wykonywane bezpośrednio na polu, ale bez wykonywania pracy, np. podjeżdżanie i zawracanie. Są one uzależnione od kształtu i wielkości pola (optymalny kształt to prostokąt lub prostokąt zbliżający się do kwadratu), ilości i rodzaju przeszkód na polu (reklamy, słupy), oraz jego stopnia nachylenia. Największe obniżenie wydajności występuje na polach wąskich i o nieregularnych kształtach, ponieważ maszyny muszą długo i wielokrotnie zawracać. Na małych nieforemnych polach po prostu nie opłaca się korzystać z wysokowydajnych maszyn. Wpływa to także na nieopłacalność niektórych roślin (głównie w szerokich rzędach). Różnice w wydajności tych samych zestawów maszynowych na różnych polach sięgają nawet kilkudziesięciu procent! Zatem przed zakupem nowych maszyn warto przemyśleć ich wydajność na posiadanym przez rolnika areale.

Na przykład, jeśli rolnik opryskuje lub zbiera określoną ilość hektarów dziennie, efektywniej jest zaplanować uprawy tak, aby te same lub podobne rośliny znajdowały się w blokach polowych blisko siebie. Dzięki temu pracownik nie musi spędzać czasu na dojazdach między różnymi polami, które są od siebie oddalone. Oszczędza to czas, który można wykorzystać w innym miejscu, a także zmniejsza koszty związane z transportem.

Chcesz mieć wszystkie swoje dane w jednym miejscu by prognozować kolejny sezon? Wypróbuj nas przez 7 dni – bez zobowiązań, kosztów, podawania dokładnych danych!

Załóż próbne konto już teraz

Dywersyfikacja, płodozmian i śledzenie rynku

Istotną kwestią jest dywersyfikacja produkcji rolnej i towarowej. Różnorodność w produkcji pozwala wykorzystywać zasoby pracy w bardziej wydajny sposób, zastosować odpady z jednych miejsc w innym sektorze. Co ważne, gospodarstwa wielobranżowe są również mniej uciążliwe dla środowiska.

Wybór optymalnej rośliny jest bardzo trudny, dlatego rolnicy bardzo często opierają się na tych roślinach, które w ubiegłym sezonie plonowały najlepiej. Nie jest to jednak gwarantem tego, że postawienie na tą samą roślinę w kolejnym sezonie przyniesie oczekiwany zysk. Często warto zastanowić się nad zmianą, która może wpłynąć pozytywnie na kondycję gospodarstwa. Niestety rolnicy dążą do osiągnięcia wysokich plonów w szybkim czasie i pomijają płodozmian. Jednak należy pamiętać, że jest to perspektywa krótkoterminowa i prawie zawsze niekorzystna dla gospodarstwa w dłuższym okresie. Patrząc na gospodarstwo z szerszej perspektywy, przemyślany plan upraw oparty o płodozmian nie tylko poprawia żyzność gleby i zwiększa plony, ale też pomaga zabezpieczyć się przed występującymi zagrożeniami ze strony szkodników, różnych chorób roślin oraz ułatwia podejmowanie decyzji w gospodarstwie. Na przykład, by uniknąć negatywnych skutków zmianowania rolnicy powinni dążyć do uprawy po sobie roślin różnych botanicznie. Pomoże to uniknąć wysokich kosztów związanych środkami ochrony roślin i obniżaniem poziomu plonów.

Innym rodzajem dywersyfikacji jest zwiększenie skali produkcji – rozdrobnienie ilości wytwarzanych produktów pozwala rolnikom łatwiej zdobywać nowego nabywcę i otrzymywać wyższą cenę. Jest to szczególnie ważne w Polsce, ponieważ u nas przedsiębiorstwa przetwórcze często mają problem z zakupieniem dużych jednolitych partii surowca rolnego.

Rolnicy powinni także dostosowywać swoją produkcję do zmieniających się warunków ekonomicznych. Nie jest to jednak łatwe ponieważ trudno jest określić czy dana tendencja cenowa jest trwała czy krótkookresowa. Niemniej jednak, obserwacja aktualnej sytuacji na rynku oraz analiza danych z przeszłości (cen z uwzględnieniem inflacji), pozwoli na inwestycję w rośliny, które mogą przynieść największy zysk.

Dla ciebie to odpady, dla innych cenny produkt!

W produkcji rolnej wytwarza się wiele odpadów. Głównymi produktami ubocznymi są np. słoma, plewy, liście buraczane, w przypadku zwierząt: obornik, gnojówka, gnojowica, siara. Wszystkie te produkty mogą być wykorzystywane w innych sektorach rolnictwa dlatego warto zastanowić się nad ich sprzedażą lub kupnem w celu zmniejszenia kosztów produkcji. Na przykład nawozy organiczne są stosunkowo tanim źrodłem związków mineralnych w glebie o cennych właściwościach poprawiających strukturę gleby.

Dodatkowo, rośnie zapotrzebowanie na nierolnicze wykorzystanie odpadów produkcji rolnej, tzw. biomasy. Odpady mogą być źródłem przychodów dodatkowych. To jednak należy dokładnie przemyśleć ponieważ sprzedaż odpadów zmniejsza ilość substancji organicznych dostarczanych do gleby (ze słomy, liści buraczanych, łęt ziemniaczanych, obornika, gnojowicy) oraz powoduje wzrost cen odpadów produkcji rolniczej – wpłynie to niekorzystnie na wyniki finansowe gospodarstw kupujących odpady.

Archiwizacja i analiza danych

Prowadzenie dokumentacji gospodarstwa jest istotną częścią zorganizowanego biznesu – oszczędza czas, zmniejsza niepewność i zapobiega błędom. Jako rolnik masz wiele możliwości wyboru najlepszej dla siebie metody gromadzenia danych – od notatek w zeszytach, przez wypełnianie elektronicznych arkuszy kalkulacyjnych Excel, aż po wykorzystanie zaawansowanych programów komputerowych.

Im więcej danych rolnik ma pod ręką, tym lepsze plany może przygotować i na ich podstawie podejmować skuteczniejsze decyzje. Jednak, aby było to możliwe gospodarze powinni to robić systematycznie i dokładnie. Duża ilość zdezorganizowanych i chaotycznych informacji wywoła więcej szkody, niż pożytku. Jeżeli wszystkie informacje dotyczące gospodarstwa są rozproszone między segregatorami i zeszytami wypełnionymi papierowymi zapiskami lub w kilku folderach i plikach na dysku twardym komputera, trudno jest wdrożyć jakiekolwiek zaplanowane działania.

Archiwizacja danych jest istotna nie tylko ze względów prawnych, ale także pomaga lepiej zarządzać gospodarstwem tak by przynosiło ono większy zysk. Na przykład, jeśli rolnik zdecyduje się na zastosowanie płodozmianu to najlepszą decyzję co do wyboru odmiany podejmie poprzez analizę ostatnich 5 sezonów.

Rolnicy, którzy wyciągają wnioski i stale uczą się na własnych błędach, co roku poprawiają efektywność agrobiznesu.


Dołącz do newslettera i bądź zawsze na bieżąco!